Souk El Had Agadir
Suq Lḥad Agadir: Ammud Amaynu i Tizit Ur Nettun
Tiwisawin

Suq Lḥad Agadir: Ammud Amaynu i Tizit Ur Nettun

Ansuf yis-wen ɣer Agadir, taɛeqqart n unẓul n Lmerruk! Deg ul n temdint-a yettidiren yella Suq Lḥad, suq ameqqran akk yettwaglen deg Tefriqt, d aẓeṭṭa n yiniten, n rriḥat d yisegras. S ugar n 6000 n tḥuna, amkan-a yettwassnen d ameqqran n suq kan; d aneggez amelwi ɣer yidles amaziɣ. Akken ad tili tnezzayt-nwen n tgelda-ya n Agadir, deg Lmerruk, d tin yettwakksen d tin ur nettun, nhegga-d ammud-a amaynu yeččuren d isumar imesbaɣuren. Heggit iman-nwen ad tafeḍ isekna n uneggez, n tnegguzt d ussirem n yal taswiɛt deg Suq Lḥad.

Aheggi n Tizit-nwen: Timiwa d Yiberdan Imseddaɣen

Suq Lḥad yeldi tiwwura-s deg waṭas n wussan n ddur (yettwagleg deg wass n Lḥedd deg tnezzayt i usizdeg), maca akud d amenzay i tmuɣli tamatut. Akken ad tewteḍ i tmeɣra d ad tessefraḥ deg tegnit yettwaryeḥen, fka-d i tnezzayt, srid deffir n teldi (ɣef 9h-10h), neɣ deg taggara n tmeddit, kra n tsaɛtin uqbel n uɣlag (ɣef 17h-18h), mi ara yeɣli tafat d mi ara tili tegnit d tin yettmeslayen s waṭas. Aseggas n wass yezmer ad yili d ameqqran d uḥmayan, ladɣa deg unebdu.

Suq d ameqqran, yesɛa mraw d snat n tiwwura. Yal tawwurt tefka-d adeg ɣer yimukan imezgiyen, ayen yezmer ad ak-yefk afus deg tmuɣli. Amedya, Tawwurt 9 (Bab Xmis) d amkan n tnezzayt i yisefra d wučči, ma d tiwwura 1 ɣer 4 d tid yeqqerben ɣer yixxamen n tẓuri, n weglim d yilels. Ur ttagad ara ad teḍḍeɛ; d yiwet n tɣawsa n cbaḥa! Maca, yezmer ad yili d aḥeqqi ad tafeḍ yiwet neɣ snat n tiwwura timeqranin anda ara tebdaḍ neɣ ad tferreḍ. Ddem-d taẓuri n tewwurt-nwen n ukkud akken ad tt-tettum. Xdem-d abrid s usentel: bda s yifexxar d yimɣan ifessasen, tɛeddi ɣer yisefra yettmeslayen, syin ad tnegzeḍ ɣer tẓuri n tmurt, seg tbaɣuɣt ɣer tkerfa, s yisefra n Imaziɣen. Heggi-d azal n 3 ɣer 4 n tsaɛtin akken ad tnezzayt war aɣbel d ad tḥebbeḍ deg yiberdan n Suq Lḥad.

Tẓuri n Tnegguzt d Tɣellist deg Suq

Tnegguzt, neɣ 'amcawar', d yiwet n tɣawsa tamenzayt n tmuɣli n Suq Lḥad deg Lmerruk. D urar n tmetti, d amsefraḥ n yidles, mačči d amennuɣ. Awi-d iman-nwen s tsmumeḥ, s leqder d ṣṣber. Imzenza ttmennin ad tnegguzeḍ, maca ur tiliḍ ara d amesbaɣur. Bdu s uḥeqqi n wazal amenzu s sin, syin ad tnegguzeḍ s ttawil. Ma yella yugi umzenza, ur tḥebbeḍ ara ad teffɣeḍ s leqder; deg waṭas n tikal, ad ak-yessawel s usumer yelhan. Ur tessekned ara aṭas n usirem i yiwet n tɣawsa i tebɣiḍ s waṭas.

Deg wayen yeɛnan tɣellist, am deg yal suq ameqqran yeččuren, d aḥader i d amenzay. Imekras zemren ad xedmen, ihi ggel-d i tɣawsiwin-nwen timeqranin (tilifun, aḥeddu) deg yixxamen yettwaglen neɣ deg tcekka ara teggreḍ zdat-k. Ur tessekned ara isekna n tezmert. Ma yella ttedduḍ deg tegrawt, msefhamet ɣef umkan n umennuɣ ma yella tefraqem. Ili-k daɣen d aḥader i "imawalen n lekdeb" i zemren ad ɛerḍen ad ak-awin ɣer tḥuna timezgiyin akken ad awin ak-d aɣrum. "Ala, tanemmirt" kan s tezmert maca s leqder d ayen yelhan. Suq Lḥad d amkan yettwaḥedren, maca aṭas n leɛqel ad ak-d-yefk tizit war aɣbel.

Amussu d Uḥader i Yixxamen Imseddaɣen

Ad tawiḍ ɣer Suq Lḥad seg yal amkan n Agadir d ayen isehlen. Itaksiyen imecṭaḥ n tčini d wid yettwafen deg yal amkan d wid ur ɣlayen ara. Ggel-d ad yessexdem ussuq ameskar (ssuter "ameskar, s'il vous plaît") neɣ msefhamet ɣef wazal uqbel ad tessekcem. Ibusan n tmurt d afran yelhan s waṭas ma yella tessenḍ iberdan. Ma yella uhutil-nwen yeqreb, ad tili tnezzayt yelhan d abrid yelhan akken ad tessefraḥ deg tegnit n tmurt uqbel ad tawiḍ.

Ma d ixamen i uḥader, amenzay akk yezmer ad yili d asɣen amesbaɣur war amesfraḥ. Ddem-d akud akken ad tnezzayt, ad tmesfraḥ azalen d tmezgiyin uqbel ad tefhem. Kra n yimzenza zemren ad ilin d imesbaɣuren; lemmed ad tiniḍ ala s leqder maca s tezmert. Ḥader i yisumar "yelhan s waṭas akken ad ilin d tidet", ladɣa i tɣawsiwin timeqranin am yizuran neɣ isefra. Ssuter-d yal tikelt ma yella tɣawsa d tin yettwaxedmen s ufus neɣ deg teẓuri, d ad tmeẓẓiḍ tmezgiyin. I yisefra, ggel-d i tmezgiyin d tferḍi. Deg taggara, ssefraḥ iman-nwen s waman yal tikelt d ad teggreḍ iserwal irkiden, imi ad tḥebbeḍ aṭas deg suq-a yettwassnen n Lmerruk. Ur tḥebbeḍ ara ad tiliḍ d ameqqran s tmeɣra; ddem-d timiwa n ussirem akken ad tessefraḥ deg latay n nnɛnaɛ d ad tmuɣleḍ deg tudert n suq.

Suq Lḥad n Agadir d tamuɣli tamatut ur nettun, d amkan anda tmezgiyin n Lmerruk ttbanen deg yal amkan. S umussu n yisumar-a imesbaɣuren – seg timiwa yelhan n tizit ɣer tẓuri n tnegguzt, s tɣellist d ixamen i uḥader – tura tḥeggaḍ iman-nwen akken ad tessefraḥ tizit-nwen d tin yelhan d tin yettwakksen. Ssefraḥ iman-nwen s tegnit tamatut, tgelda yeffren d leḥnana n yimzenza. Tizit-nwen ɣer suq ameqqran akk yettwaglen deg Tefriqt ad tqqim deg tmuɣli-nwen am yiwet n tɣawsa tameqrant n yiberdan-nwen ɣer Lmerruk. Aseɣwen yelhan d tameɣra yelhan!